Loading...
Birim fiyatlı yapım işi sözleşmelerinde hak ediş ödemeleri, sözleşmeye ekli birim fiyat teklif cetvelinde yazılı veya sonradan düzenlenen yeni birim fiyatlar ile metrajlarından hesaplanan iş kalemi miktarlarının çarpımı üzerinden hesaplanan tutarlar üzerinden yapılmaktadır. Bu kuralın istisnası ise revize birim fiyat uygulamasıdır.
Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşmenin 28.2 maddesinin dipnotunda düzenlenen revize birim fiyat uygulaması ile bir iş kalemi miktarının değişmesi durumunda belirtilen şartların gerçekleşmesi koşuluyla birim fiyatlar revize edilmekte ve ödemeler de revize edilen bu birim fiyatlar üzerinden yapılmaktadır.
Revize birim fiyat uygulaması, yapım işi sözleşmelerine özgü olup, mal, hizmet ve danışmanlık hizmet alımı sözleşmelerinde revize birim fiyat uygulaması bulunmamaktadır. Ayrıca yapım işi sözleşmelerinde de revize birim fiyat, birim fiyatlı ve karma sözleşmelerde uygulanacak olup, anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde revize birim fiyat uygulaması söz konusu değildir.
Bunun haricinde revize birim fiyatın, sözleşmede yer alan ya da yeni fiyatla sözleşmeye dahil olan iş kalemleri için mevzuatta öngörülen artışların olması durumunda hesaplanacağı düzenlenmiştir. Anahtar teslimi götürü bedel sözleşme tasarılarında revize birim fiyata ilişkin hüküm bulunmadığından, bu sözleşmelerde Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22. maddesi uyarınca yeni birim fiyat belirlenmesi yoluna gidilmesi durumunda mevzuatta belirtilen koşullar gerçekleşse dahi revize birim hesaplaması söz konusu olmayacaktır.
1) İş kalemi miktarında % 20’yi aşan artışın meydana gelmesi,
2) Toplam artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde 1’ini geçmesi.
Revize birim fiyat hesaplanmasının ilk şartı, herhangi bir iş kalemi miktarında % 20’yi aşan artışın meydana gelmesidir. Artışın gerçekleştiği iş kalemi, sözleşmede yer alabileceği gibi yeni fiyatla sözleşmeye dahil olan bir iş kalemi de olabilecektir. İşin devamı sırasında sözleşmesinde yer alan iş kalemi için sözleşmede belirtilen iş kalemi miktarında; yeni fiyatla sözleşmeye dahil edilen iş kalemi için ise yeni fiyat oluşturulurken projesine göre tespit edilip idare tarafından onaylanan iş kalemi miktarında % 20’yi aşan artışın meydana gelmesi gerekmektedir.
Diğer şart ise herhangi bir kaleminde meydana gelen artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde 1’ini geçmesidir.
Revize birim fiyat uygulamasının yapılması için her iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerektiğinden herhangi bir iş kaleminin miktarındaki artışın % 20’yi geçmemesi durumunda, toplam artış sözleşme bedelinin % 1’ini geçse dahi revize birim fiyat hesaplanması söz konusu olmayacaktır. Aynı şekilde, iş kaleminin miktarındaki artışın % 20’yi geçmesi durumunda bu artış, sözleşme bedelinde % 1’in üzerinde bir artışa neden olmadıkça revize birim fiyat uygulanmayacaktır. Söz konusu artış oranları, iş kalemi bazında değerlendirildiğinden birbirinden farklı birden fazla iş kaleminin toplanması suretiyle belirtilen artış oranlarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin belirlenmesi de doğru olmayacaktır.
Belirtilen iki şartın gerçekleşmesi durumunda artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyat aşağıda gösterildiği şekilde revize edilir ve bu iş kaleminin yüzde yirmi artışı aşan kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılır:
R = F x [ 1 – (A x F) / S ]
S = Sözleşme bedeli (TL),
F = İş kaleminin birim fiyatı (TL / ….),
A = İş kaleminde meydana gelen artış miktarı (Adet, mt, m² vb.),
R = Revize birim fiyat (TL / ….).
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 52. Maddesinde revize birim fiyat uygulamasına ilişkin açıklama ve örneklere yer verilmiştir:
R = F x [ 1 – (A x F) / S ]
S = Sözleşme bedeli ( TL),
F = İş kaleminin birim fiyatı (TL / ….),
A = İş kaleminde meydana gelen toplam artış miktarı (adet, mt, m2 vb.),
R = Revize birim fiyat (TL / ….)
Örnek olarak; 1.000.000.-TL sözleşme bedeli üzerinden ihale edilen bir yapım işinde iş kalemi miktarının değişmesi sonucundaki revize fiyatın hesabı;
S (Sözleşme bedeli) : 1.000.000.-TL
F (İş kaleminin sözleşme birim fiyatı) : 500 TL/m3
A1 (İş kaleminin sözleşmedeki miktarı) : 100 m3
A2 (İş kaleminin uygulamadaki miktarı) : 150 m3
A (İş kalemindeki toplam artış miktarı) : 150-100 = 50 m3
İş kalemindeki toplam artış yüzdesi : (150-100)/100 x 100 = %50 > %20
İş kalemindeki toplam artış tutarı : 50 x 500 = 25.000 TL
Sözleşme bedeline göre artış yüzdesi : (25.000/1.000.000) x 100 = %2,5 > %1
Revize birim fiyat : 500 x [1-(50x500)/1.000.000] = 487,50 TL/m3
Bu örnekte de görüldüğü üzere iş kaleminin sözleşmedeki birim fiyatı 500 TL/m3 iken iş kaleminin miktarında ortaya çıkan % 50 artış, sözleşme bedelinin % 2,5 artmasına neden olduğundan revize birim fiyat 487,50 TL/m3 olarak belirlenmiştir. Bu şekilde revize edilen birim fiyat, iş kaleminin % 20’yi aşan miktarına uygulanacak, % 20’ye kadar olan kısım için sözleşme fiyatları üzerinden ödeme yapılacaktır.
Revize birim fiyat hesabında bir diğer önemli husus ta, hesaplanan revize birim fiyatın, o iş kalemine ait resmi analiz ve Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesinin üçüncü fıkrasına göre güncellenen rayiçler de kullanılarak (%25 oranında kâr ve genel gider dahil) hesaplanan birim fiyatı geçemeyeceği; iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçlerin bulunmaması halinde ise, bu fiyatın Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları dikkate alınarak hesaplanacağına ilişkin düzenlemedir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 52. Maddesinde buna ilişkin aşağıdaki açıklamalara yer verilmiştir:
Buna göre, yukarıda yer alan örnekteki iş kaleminin hesaplanan revize birim fiyatının (487,50 TL/m3),
a) İş kalemine ait resmi analiz ve güncellenen rayiçler de kullanılarak (%25 oranında kar ve genel gider dahil) hesaplanan birim fiyatın (örneğin 450 TL/m3) üzerinde olması halinde, iş kalemine ait nihai revize birim fiyat iş kaleminin resmi analiz ve (güncellenen rayiçler de kullanılarak (%25 oranında kar ve genel gider dahil) hesaplanan birim fiyatı olan 450 TL/m3 olarak belirlenecektir.
Anılan iş kaleminde sonradan yeni iş artışları olması ve (52.1) maddesinde yer alan formüle göre hesaplanan revize fiyatın (örneğin 425 TL/m3), iş kalemine ait resmi analiz ve güncellenen rayiçler de kullanılarak (%25 oranında kar ve genel gider dahil) hesaplanan birim fiyattan (450 TL/m3) düşük olması halinde, revize birim fiyat 425 TL/m3 olarak dikkate alınacaktır.
b) İş kalemine ait resmi analiz ve güncellenen rayiçler de kullanılarak (%25 oranında kar ve genel gider dahil) hesaplanan birim fiyatın (örneğin 500 TL/m3) altında olması halinde, nihai revize birim fiyat 487,50 TL/m3 olarak belirlenecektir.