Loading...
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 54. Maddesinde şikayet ve itirazen şikayet başvurularının, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yolları olduğu düzenlenmiştir.
Bu kapsamda İdareye yapılacak şikayet başvuruları için herhangi bir başvuru bedeli öngörülmemişken, Kamu İhale Kurumuna yapılacak itirazen şikayet başvuruları için Kanunun 53. maddesinde öngörülen tutarda başvuru bedelinin ödenmesi gerekmektedir.
Kanunun ilk halinde itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesine ilişkin bir hüküm bulunmamakta iken, 26 Kasım 2022 tarihli Resmi Gazete yayımlanan 7421 sayılı Kanun ile Kamu İhale Kanununun 53. Maddesinin (j) fıkrasına aşağıdaki hükümler eklenmiştir.
“Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez.
Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.”
Yapılan bu değişiklik ile itirazen şikayet başvuru belinin iade edilebilmesi için başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması şartı getirilmiştir. Diğer hallerde ise başvuru bedelinin iade edilmeyeceği düzenlenmiştir.
Anayasa Mahkemesinin 25/12/2024 tarihli ve E: 2024/85; K: 2024/229 sayılı kararıyla, başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusunda haklı çıktığı iddialar dikkate alınmaksızın iddiaların tamamında haklı çıkması durumunda başvuru bedelinin iade edilmesini öngören kuralların kişilere aşırı külfet yüklediği, kamu yararı ile mülkiyet hakkı arasında gözetilmesi gereken adil dengeyi kişi aleyhine bozarak orantısız bir sınırlamaya neden olduğu gerekçesiyle bu paragrafın birinci ve üçüncü cümleleri iptal edilmiş, iptal kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiş ve söz konusu iptal kararı 26/3/2025 tarihli ve 32853 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
Anayasa Mahkemesinin bu iptal kararının ardından, ortaya çıkan hukuki boşluğun doldurulması için 25 Aralık 2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7571 sayılı Kanun ile Kamu İhale Kanunu’nun itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesine ilişkin 53 üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
“İtirazen şikayet başvuru bedelinin, itirazen şikayet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez. Başvuru dilekçesinde aynı iddia kapsamında birden fazla hususa yer verilmesi halinde bu hususlar Kurum tarafından ayrı birer iddia olarak değerlendirilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen onbeş gün içinde Kurum tarafından bedel iadesi yapılır. Bu süre içinde ödeme yapılamaması halinde, sürenin bitiminden itibaren ödeme tarihine kadar geçen süre için kanuni faiz işletilir.”
Söz konusu Kanun değişikliğinin yürürlüğe giriş tarihi 26 Aralık 2025 olarak belirlenmiştir.
Kanun değişikliğinin yürürlüğe girmesinin ardından itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesine ilişkin tesis edilecek işlemlere yönelik 26/12/2025 tarihli ve 2025/DK.D-474 sayılı Kurul kararı alınmış, ayrıca aynı tarihli ve 2025/DK.D-473 sayılı Kurul kararı ile İtirazen Şikayet Başvuru Bedelinin İadesine İlişkin Yönergede değişiklikler yapılmıştır.
Söz konusu Düzenleyici Kurul Kararında, anılan Kanun değişikliği ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının başvuru sahibine iade edileceği göz önünde bulundurulduğunda, haklılık oranının tespitinde ortaya çıkacak tereddütlerin giderilmesi amacıyla; İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ yürürlüğe girinceye kadar başvuru dilekçelerinin içeriğine ilişkin uyulması zorunlu hususlar ile Kurum tarafından bu başvurulara ilişkin tesis edilecek işlemlerin belirlenmesi ihtiyacının hâsıl olduğu belirtilmektedir.
26/12/2025 tarihli ve 2025/DK.D-474 sayılı Kurul kararında,
“1) İtirazen şikayet başvurularının şekil unsurlarına ilişkin olarak:
a) İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik başvurulara ilişkin dilekçelerde, ilan, ön yeterlik veya ihale dokümanındaki her bir kriterin ve/veya maddenin ayrı bir husus olarak kabul edilmesine ve ayrı iddia olarak gösterilmesine,
Örneğin; ihale dokümanında iş deneyim belgesinin yanı sıra iş hacmine ilişkin düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu iddiasını içeren bir başvuru dilekçesinde iş deneyimine ilişkin hususun birinci iddia; iş hacmine ilişkin hususun ise ikinci iddia olarak belirtilmesine,
b) İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik başvurulara ilişkin dilekçelerde, ilan, ön yeterlik veya ihale dokümanındaki kriter ve/veya maddelerin mevzuata aykırı bulunma sebeplerinin aynı hususa ilişkin olması halinde, bu sebeplerin tek bir iddia kapsamında gösterilmesine,
Örneğin, teknik şartnamedeki birden fazla maddenin birlikte değerlendirilmesi sonucunda tek bir markanın işaret edildiğinin veya rekabetin daraltıldığının ileri sürüldüğü bir başvuru dilekçesinde, aynı hususa ilişkin olması nedeniyle mevzuata aykırı bulunma sebeplerinin tek bir iddia olarak belirtilmesine,
c) Başvuruların veya tekliflerin sunulması, değerlendirmesi ve sonuçlandırılmasına yönelik başvurulara ilişkin dilekçelerde, aday veya isteklilere yönelik her bir hususun ayrı bir iddia olarak gösterilmesine,
Örneğin, ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahibi isteklilerin iş deneyimi ile birlikte aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığının ileri sürüldüğü bir başvuru dilekçesinde, ekonomik açıdan en avantajlı birinci teklif sahibinin iş deneyimine yönelik hususun birinci iddia, aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik hususun ikinci iddia; ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin iş deneyimine yönelik hususun üçüncü iddia ve aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik hususun ise dördüncü iddia olarak belirtilmesine,
ç) Başvuruların veya tekliflerin sunulması, değerlendirmesi ve sonuçlandırılmasına yönelik başvurulara ilişkin dilekçelerde, bir belgenin birden fazla sebeple mevzuata aykırı olduğuna yönelik iddiaların tek bir iddia olarak gösterilmesine,
Örneğin, iş deneyim belgesinin tutarının ve benzer işe uygunluğunun mevzuata uygun olmadığının ileri sürüldüğü bir başvuru dilekçesinde, mevzuata aykırı bulunma sebeplerinin aynı hususa yönelik olması nedeniyle, ileri sürülen bu iddiaların tek bir iddia olarak belirtilmesine,
d) Başvuruların veya tekliflerin sunulması, değerlendirmesi ve sonuçlandırılmasına yönelik başvurulara ilişkin dilekçelerde, istekli tarafından teklif edilen cihazın/ürünün birden fazla sebeple ihale dokümanına aykırı olduğuna yönelik iddiaların tek bir iddia olarak gösterilmesine,
Örneğin, bir istekli tarafından teklif edilen cihazın teknik şartnamenin 3, 5 ve 7 nci maddelerinde belirtilen kriterleri karşılamadığının ileri sürüldüğü bir başvuru dilekçesinde, mevzuata aykırılık sebeplerinin aynı cihaza yönelik olması nedeniyle, ileri sürülen bu iddiaların tek bir iddia olarak belirtilmesine,
e) Bir isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının birden fazla sebeple mevzuata aykırı olduğuna yönelik başvurulara ilişkin dilekçelerde, her bir aykırılık sebebinin, sonucu itibarıyla aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesine yönelik olması nedeniyle, ileri sürülen bu iddiaların tek bir iddia olarak gösterilmesine,
Örneğin; bir isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesine yönelik olarak; ana girdi maliyeti ile işçilik maliyeti toplamının, toplam teklif tutarına oranının 0,80-0,95 arasında olmadığı, açıklama kapsamında sunulan maliyet/satış tutarı tespit tutanağının mevzuata uygun olarak düzenlenmediği ve örnek yemek menüsünde yer alan ana girdilerin fiyatlarının tevsiki amacıyla ilan/davet tarihinden önceki tarihli fiyat tarifesinin kullanıldığı iddialarına yer verilen bir başvuru dilekçesinde, mevzuata aykırı bulunma sebeplerinin aynı hususa yönelik olması nedeniyle, ileri sürülen bu iddiaların tek bir iddia olarak belirtilmesine,
2) Kurum tarafından bu başvuruların incelenmesine ilişkin olarak;
a) Dilekçede birden fazla hususun tek bir iddia altında toplanması halinde, her bir hususun ayrı birer iddia şeklinde ayrıştırılarak incelenmesine,
b) Aynı hususa ilişkin birden fazla aykırılık sebebinin farklı iddialar kapsamında ileri sürülmesi halinde, bu iddiaların tek bir iddia altında toplanarak incelenmesine,
c) İtirazen şikayet başvuru bedelinin iadesine ilişkin işlemlerde, bu maddenin (a) ve (b) bentleri uyarınca tespit edilen iddia sayısının esas alınmasına,
3) İtirazen şikayet başvuru bedelinin iadesinde esas alınacak haklılık oranı ile bu orana göre iade edilecek başvuru bedelinin belirlenmesine ilişkin olarak;
a) Haklılık oranının; Kurul kararında başvuru sahibinin haklı olduğu tespit edilen iddia sayısının, 2 nci maddeye göre belirlenen toplam iddia sayısına oranlanması ve bu oranın virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanması suretiyle bulunmasına,
b) Bir iddia kapsamında aynı hususa ilişkin birden fazla aykırılık sebebine yer verilmesi ve bu sebeplerin herhangi birinde haklı bulunulması halinde, başvuru sahibinin bu iddiasında haklı olduğunun kabul edilmesine,
c) İade edilecek başvuru bedelinin bu maddenin (a) bendine göre belirlenen haklılık oranı ile itirazen şikayet başvuru bedelinin çarpımı sonucunda bulunan tutarın virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanması suretiyle tespit edilmesine,
ç) Kısmi teklife açık ihalelerde tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve sonuçlandırılmasına yönelik başvurularda iade edilecek başvuru bedelinin; başvuruya konu kısmın yaklaşık maliyetine göre fazla yatırıldığı tespit edilen tutarla, (a) bendine göre belirlenen haklılık oranı ile başvuruya konu kısmın/kısımların yaklaşık maliyetine karşılık gelen itirazen şikayet başvuru bedelinin çarpımı sonucunda bulunan tutarın virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanması suretiyle bulunan tutarın toplanması suretiyle tespit edilmesine,
d) Kurul tarafından alınacak nihai kararlarda itirazen şikayet başvuru bedelinin iade edilip edilmeyeceği, iade edileceği hallerde başvuru sahibinin iddialarındaki haklılık oranı ile iade edilecek başvuru bedeline de yer verilmesine,
4) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ yürürlüğe girinceye kadar itirazen başvuru bedelinin iadesine ilişkin tesis edilecek işlemlerde bu karardaki kurallara uyulmasına,” hususlarına yer verilmiştir.
Söz konusu Kanun ve Yönerge değişikliği birlikte değerlendirildiğinde 26 Aralık 2025 tarihi itibarıyla,
İtirazen şikayet başvuru bedelinin iadesi için başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması şartı kaldırılmış, başvuru sahibinin iddialarının haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile iadesi kuralı getirilmiştir.
Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmeyecektir.
Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen onbeş gün içinde Kurum tarafından bedel iadesi yapılacaktır. Bu süre içinde ödeme yapılamaması halinde, sürenin bitiminden itibaren ödeme tarihine kadar geçen süre için kanuni faiz işletilecektir.
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ yürürlüğe girinceye kadar itirazen başvuru bedelinin iadesine ilişkin tesis edilecek işlemlerde 2025/DK.D-474 sayılı Kurul kararı ile getirilen kurallar uygulanacaktır.
İtirazen şikayet başvuru bedelinin iadesi için başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması şartının kaldırılarak başvuru sahibinin iddialarının haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile iadesi kuralının getirilmesi başvuru sahipleri açısından olumlu bir gelişmedir. Bununla beraber, bazı hallerde itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirtilen hususların tek bir iddia veya farklı iddialar kapsamında olduğu hususuna ilişkin net bir belirlemenin yapılmasının güç olabileceği, bu durumun Kamu İhale Kurumuna ilave iş yükü getirebileceği ve Kurum tarafından yapılan belirlemenin çeşitli uyuşmazlıklara neden olabileceği değerlendirilmektedir.